ҚАЙРАТ ТҰРМАҒАМБЕТОВ – БИЗНЕСТІ ДАМЫТУ ЖӨНІНДЕГІ БАСҚАРУШЫ ДИРЕКТОР, ҚАЗАҚСТАННЫҢ KASE ҚОР БИРЖАСЫ БАСҚАРМАСЫНЫҢ МҮШЕСІ
ҚОР НАРЫҒЫ: АҚША ТАБЫС ӘКЕЛУІ КЕРЕК
Қайырлы күн, құрметті достар!
Біз барлығы тез өзгеріп жатқан жаһандану кезеңінде, жаңа технологиялар пайда болып, ескі мамандықтар жоғалып,
көптеген жаңа мамандықтар пайда болып жатқан ғасырда өмір сүріп жатырмыз.
Осындай тез өзгермелі әлемде, әрине, біз де өзіміздің қаржылық болашағымыздың жоспарлауы туралы ойлануымыз керек.
Әдетте, біз университетті бітіргенде жақсы жұмыс іздейміз. Жақсы жұмысқа орналасқан соң, табыс тауып, оны жинауға кірісеміз.
Егер біздің шығындарымыз кірістен асып кетсе, әрине, онда ешқандай да жинақ туралы сөз болмайды.
Ал егер де біз белгілі бір соманы жинасақ, онда осы ақша қалай табыс әкелетінін немесе оны қалай инвестициялауға болатынын түсінуіміз керек.
Міне, мен де осы инвестициялау туралы айтқым келеді.
АКЦИЯ ДЕГЕНІМІЗ НЕ?
Біз күн сайын белгілі бір компаниялардың қызметіне жүгінеміз.
Егер тіпті ұялы байланыс желісін алсақ, трафик бәрібір «Қазақтелеком» арқылы өтеді,
егер біз бензин құйдырсақ, сол ақша «Қазмұнайгазға» тиесілі болып келеді.
Бұл ақшалардың барлығы белгілі бір қызмет көрсететін не қандай да бір тауар шығаратын компанияларда жинақталады.
Жыл соңында компания қорытынды шығарып, өздерінде жинақталған табыс не кірістің белгілі бір бөлігін анықтап, өз акционерлері арасында бөледі.
Акционер болып акцияны иеленген жеке және заңды тұлғалар саналады, яғни олар акцияны сатып алғандар,
мысалы бүгін сіз қор биржасы арқылы мұны істей аласыз, белгілі бір компаниялардың акцияларын сатып ала аласыз
және сізге өте үлкен сомаларды инвестициялау міндетті емес.
Бағалы қағаздар – мүліктік құқықты куәландыратын белгілі бір жазбалар мен басқа да белгілердің жиынтығы.
Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» заңы
АКЦИЯ – акционерлік қоғамды басқаруға қатысу, ол бойынша дивиденд ретінде табыстың үлесін алу және қоғам таратылған жағдайда меншік иесіне тиесілі
мүлкінің бөлігіне пропорционалды акция санын алу құқығын куәландыратын компания басқарудың үлесі, эмиссиялық бағалы қағаз.
Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы
АКЦИОНЕР – акцияның меншік иесі болып табылатын тұлға.Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» заңы
Компания өте үлкен екені түсінікті, бірақ сіз оның кішкентай бөлігін, айталық, 0,001-0,000001% үлесін сатып алуыңызға болады.
Сонымен қатар осы компанияның табысының бөлуіне де қатысасыз.
Сіз акцияларды сатып алғанда (қаржы салған немесе осы акцияға төлеген сомаңызға байланысты емес), осы ірі компанияның өте кішкентай үлесін аласыз.
Бүгінгі таңда Қазақстанның барлық жетекші компанияларының акцияларын қазақстан қор биржасында сатып алуға мүмкіндік бар
және онда қаржы сала отырып жыл соңында компанияның қорытындысы бойынша ол дивидендтерге төлем шығаратын табысты аласыз.
ДИВИДЕНД ДЕГЕН НЕ?
Бұл акционерлер арасындағы оларға тиесілі акциялардың санына байланысты бөлінетін табыстың белгілі бір бөлігі.
Осы арқылы сіз жақсы, ірі, табысты компанияның табысына қатысасыз.
ДИВИДЕНД – акционердің өзіне тиесілі акциялар бойынша кірісі, оны акционерлік қоғам төлейді.Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңы
ДИВИДЕНД ТӨЛЕМІНІҢ КӨЛЕМІ МЕН ТӘРТІБІ – акционерлердің, қатысушылардың жиналысында акционерлерлік немесе басқа да қоғамның жарғысымен анықталады.
Сонымен қатар, әрине, бір жылдың ішінде акция бағасы ауысып отырады, себебі компания белгілі бір кезеңде жақсы жаңалықтарды алуы мүмкін.
Егер нарықта ол жаңа цех ашылды немесе белгілі бір жобаны жүзеге асыруға жаңа мүмкіндік пайда болды деген жақсы жаңалық алса, онда акцияның құны өседі.
Жағдай керісінше болып, компания белгілі бір шығындарға ұшырауы да мүмкін. Бұл жағдайда акцияның бағасы құлдырайды.
Жалпы акция – бұл көлемі жылдам өзгеріп отыратын ауыспалы шама.
ӨЗ ҚАРЖЫЛЫҚ БОЛАШАҒЫҢЫЗДЫ ҚАЛАЙ ЖОСПАРЛАУ КЕРЕК?
Біз өміріміз бойы істейтін жинақтарымыз белгілі бір өзгерістерге ұшырап отырады.
Яғни, егер біз қолымызда бар жинақты қарастырар болсақ, онда олар, біріншіден, инфляцияға ұшырап отырады.
Біздің жинақтарымыз қалай да жұмыс істеулері керек.
Әрине, біздің жинақтарымызбен, активтерімізбен жұмыс істей отырып, оларды экономиканың белгілі бір секторларына инвестициялап, оларды көбейте аламыз.
Міне, сондай инвестициялаудың, өз активімізді басқарудың бір түрі – қор нарығы.
ҚОР НАРЫҒЫ – БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫ - акциялар мен облигацияларды сатып алатын немесе сататын қаржы нарығы.
Бұл қор брокерлер мен трейдерлердің арасында мәміле жасалатын орталық алаң.
Алматыға келгенде, мен үлкен қалада үлкен мүмкіндіктерді көрдім.
Бүгінгі күн туралы айтатын болсақ, біз қазіргі уақытта «Қазақтелеком» қызметін бәріміз де пайдаланамыз, бұл ең үлкен компаниялардың бірі.
Біз сол «Қазмұнайгаздан» бензин құямыз, «KEGOC»-тың электр желісін пайдаланамыз,
олар тұрғындарға қызмет көрсеткені үшін белгілі бір ақы алатын ірі компаниялар.
Әрине, мен осыны ескере отырып, тура сол қағаздарға қаржы салдым.
Маған бұл компанияларға қаржы салу үшін тәуекелге бел буу керек деп айтқанда, мен белгілі бір тәуекел бар екенін білемін,
бірақ олардың ірі компаниялар екендігін және ешқайда жоғалып кетпейтінін, олар бар және болашақта да өмір сүре беретінін айттым.
Сондықтан мұндай ірі компанияларға қаржы сала отырып, сіз бұл компаниялар басқа тұлғалардан белгілі табыстарды жинақтай отырып,
иелер, яғни компанияға иелік ететін акционерлер арасында, сол табысты бөлетінін түсінуіңіз керек.
Егер сіз осы акцияларды сатып алсаңыз, онда сіз де осы табысты бөлетін адамдардың тобындасыз.
«Адал компанияны керемет бағаға сатып алғанша, керемет компанияны адал бағаға сатып алған жақсырақ» Уоррен Баффет,қазіргі заманғы ұлы инвесторлардың бірі
Күнделікті өмірде біз түрлі компаниялардың қызметіне жүгінеміз, біз олардың шығаратын және жеткізетін өнімдеріне, тауарларына ақы төлейміз,
жақсы жұмыстарына орай олардың да табыстары артады.
Егер сіз бұл компаниялардың акциясын сатып алсаңыз, сіз белгілі бір бөлігінің иесі болып табыласыз.
ЕГЕР СІЗ ІРІ КОМПАНИЯЛАРДЫҢ АКЦИЯЛАРЫН САТЫП АЛСАҢЫЗ, ОНДА СІЗ ОСЫ КОМПАНИЯЛАРДЫҢ ТАБЫСЫНАН ТҮСЕТІН КІРІСТЕРІН АЛАТЫН АДАМДАРДЫҢ
ҚАТАРЫНА ҚОСЫЛАСЫЗ, ЯҒНИ АКЦИОНЕРІ БОЛЫП ТАБЫЛАСЫЗ.
Сіз онда үлкен сомаға қаржы салуға міндетті емессіз. Оған сіз жиырма, отыз, қырық, елу мың теңге қаржы салуыңызға болады.
Мұндай мүмкіндік барлығымызда бар.
АКЦИЯЛАРДЫ ҚАЛАЙ ЖӘНЕ ҚАЙДАН САТЫП АЛУҒА БОЛАДЫ?
Әрине, біздің әрқайсысымыз болашақта қаржы жағынан табысты болу үшін бүгін негіз қалағымыз келеді.
Оны қалай жасаймыз? Біз оны бағалы қағаздарға қаржы салу арқылы жасай аламыз.
Ол үшін kase.kz сілтемесі бойынша қазақстан қор биржасының сайтына кіріп, белсенді брокерлерді көре аласыз.
Брокермен байланыса отырып, өзіңізге ұнайтын немесе қатысқыңыз келетін қаржы салудың стратегиясын анықтауыңызға болады.
Уоррен Баффет айтқандай: «Өзіңіз білетін, өзіңіз түсінетін жерге қаржы салу керек».
Егер сіз жақсы банкті көрсеңіз, ақшаңызды сонда салсаңыз болады. Екі тәсіл бар.
Біріншісі: депозитке ақша салсаңыз болады. Алайда, сіз білетіндей, бүгін депозиттердің көлемі шамамен 10-12%,
бірақ егер сіз осы банктің акциясын сатып алсаңыз, ол одан әлдеқайда тез өседі.
ЕРТЕРЕК ҚАРЖЫ САЛҒАНЫҢЫЗ ӨЗІҢІЗГЕ ЖАҚСЫ.СӘТТІ УАҚЫТТЫ КҮТІП ОТЫРА БЕРМЕЙ, АКЦИЯЛАРДЫ САТЫП АЛЫҢЫЗ ЖӘНЕ ШЫДАМДЫЛЫҚ ТАНЫТЫҢЫЗ.
«Адам бүгін ағаштың көлеңкесінде отыр, себебі оны бұрында отырғызған болатын» Уоррен Баффет, қазіргі заманғы ұлы инвесторлардың бірі.