ТИМУР РЫСПЕКОВ МАТЕМАТИК-ПРОГРАММИСТ
NASA ЖӘНЕ MICROSOFT ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖАРЫСТАРЫНЫҢ ЖЕҢІМПАЗЫ
Learn by doing! Жасай жүріп үйрен!
Қазақстанда машиналық көру және нейрондық желілер саласында жас құрастырушылар бар ма?
Мен кейбіреулерімен жеке таныспын. Олардың ішіндегі ең жасы - қазіргі кезде Назарбаев интеллектуалдық мектебінде 11 сыныпта оқитын,
Брайль шрифті үшін арнайы жүйесін ойлап тапқан қыз Любовь Дудченко.
Сонымен қатар мен машиналық көру және нейрондық желілермен айналысатын бір-екі адамды білемін.
Олар - менің досым Шестопалов Данил
және нейротехнология саласында патенті бар менің жақын құрбым Клещева Анастасия.
Қазіргі уақытта бірнеше жыл бұрын робототехникамен дайындалған менің кейбір оқушыларым халықаралық олимпиадаларды жеңе бастады
және адамның әлеуметтік жағдайдағы мәселелерін шеше алатын арнайы жүйелерді құрастыра бастады.
Мысалға, қан донорларына, қоршаған ортада бағытталуына оңайырақ болсын деп мүгедек жандарға, көзі көрмейтін адамдарға қай бағыт көбірек қажет екенін, нақты уақыт желісінде мәтіндік
ақпаратты аудио-тәртіпке, сонымен қатар, Брайль шрифтіне ауыстыру керектігін анықтайтын машиналық көруі бар арнайы жүйелер.
Мен 3 жыл бойы оқытқан негізгі оқушыларымның бірі Сколковода балаларға арналған ең мықты инженерлік жобаның грантын жеңіп алды.
ДОНОРЛЫҚ БОЙЫНША ЖОБАНЫҢ МӘНІ НЕДЕ ?
Донорлық бойынша жобаның мәні қан тапсыру үшін ыңғайлы мәлімдемелерді жасауда, сонымен қатар, адамдардың қан топтарының әртүрлілігіне байланысты жүйе адамның қай кезде қан
тапсырғаны дұрыс және денсаулығының жағдайына орай тапсыра алады ма деген талдаулар жасайды.
Адам өз медициналық картасының мәліметтерін, ауырған ауру атауларын енгізеді және адамдардың оның қанына тәуелді болуына
орай оған жақын жердегі орталықта тез қан тапсыруға хабарландыру келеді.
Қазақстандағы машиналық көру және нейрондық желілер саласындағы жас құрастырушылар адамның әлеуметтік мәселелерін шеші үшін арнайы жүйелер ойлап табуда.
Көптеген құрастырушылар – мектеп оқушылары.
Олардың арасында халықаралық олимпиада жеңімпаздары және ойлап табуларына авторлық патенттердің иелері де бар.
ҚҰРАСТЫРУШЫНЫҢ ЕҢ МАҢЫЗДЫ ҚАСИЕТІ?
Менің ойымша, кез келген құрастырушы үшін ең маңызды қасиет білімнен гөрі креативтілікте.
Білімді адам жұмыс істей отырып ала алады, оған тәжірибе арқылы немесе әртүрлі ресурстарды пайдалана отыра жетуге болады.
Адамға жұмыс жасау үшін барлығын бірден білу міндетті емес, себебі теориядан гөрі тәжірибе маңыздырақ.
Креативі жоқ адамды кітап бойынша үйренетін кез келген адамға ауыстыруға болады. Менің ойымша, құрастырушыдағы ең басты
қасиет оның креативтілігі мен идеялары, жаңа бір нәрсе ойлап таба алуы.
Адам аз алгоритмдер біле тұра, бірақ өзі көп алгоритмдер құрастыра алатын болса тіптен жақсы.
Бұл дегеніміз, адамға бір есеп берілген болса, ол интернтеттен немесе кітаптан есепті шығару жолын іздегеннен гөрі өзі алгоритм ойлап тауып шығарады.
Велосипед ойлап табу дұрыс емес деген тұжырым бар, ал менің ойымша, ол өте дұрыс, себебі, ол адамды жақсы дамытады
және уақыт өте келе әлемді жақсы жаққа қарай өзгертетін пайдалы зат ойлап табуы мүмкін.
Құрастырушыда ең бастысы оның креативтілігі және идеялары. Жаңа бір нәрсе ойлап таба алуы.
Креативтіліктен бөлек, негезгі дағдылардың ішінен, құрастырушы базалық бағдарламалаудың бастапқы білімдерін,
яғни болашағы бар базалық бағдарламалау тілдерінің негізгі білімдерін білу қажет.
Scratch кіші жіне орта сыныптағы мектеп оқушыларын оқытуға арналған бағдарламалаудың визуалды шаралық-бағытталған ортасы.
С++ - құрастырылатын, статистикалы типтелген жалпы бағыттағы бағдарламалау тілі.
Java Sun Microsystems компаниясымен құрастырылған (кейінірек Oracle компаниясы иеленген), өте типтелген, объектіге бағытталған бағдарламалау тілі.
Әдетте Java үстемелері арнайы байт-кодпен таратылады, сондықтан олар виртуалды Java-машинаның көмегімен кез келген компьютер сәулетінде жұмыс істей алады.
Python - өндірушінің өнімділігі және кодтың оқылуының деңгейін көтеруге бағытталған, жалпы бағыттағы жоғары деңгейлі бағдарламалау тілі.
Python өзегінің синтаксисі минималды. Сонымен қатар стандартты кітапханасында көптеген пайдалы қызметтер көлемі ұысынылған.
Осы саладағы білімдер адамға кез келген ұжымға оңай кіріп кетуге көмектеседі.
Машиналық оқыту, машиналық көру және нейрондық желілер бойынша арнайы курстар адамға күнделікті тұрмыстағы есептер үшін ғана емес, сонымен қатар, болашағы үшін де көмектеседі.
Себебі нарықтың негізгі болашағы жасанды интеллект пен нейрондық желілермен байланысты болады.
Қазіргі кезде көбіне компьютерлік ғылым болып саналатын Computer Science ақпараттық технологияларға қарағанда маңыздырақ болып келе жатыр.
Computer Science және ақпараттық технологиялар арасындағы айырмашылық Computer Science-тың көбіне ғылымға, яғни, қиын математикалық және физикалық есептеулерге,
ал ақпараттық технологиялардың көбіне технологиямен, жүйелік басқару және сол сияқтылармен байланысты алгоритмдерге негізделуінде.
Сол үшін кез келген қолданушы жақсы құрастырушы болу үшін математика мен физиканы сүйе білуі қажет.
MIT ұсынатын түрлі машиналық курстар машиналық көрудің, нейрондық желілердің және жалған интеллекттің қалай жұмыс істейтінін оңай түсінуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, Google еркін жетімділікке қоятын құжаттар едәуір көмектесе алады, сонымен қатар, көптеген Google тегін ұсынатын түрлі API-лар бар.
Демек түрлі машиналық көру алгоритмдерін және олармен әрекеттесуді Google Cloud Platform платформаларында тегін қолданып оқуға болады.
Креативтілік, жаңа нәрсені білуге құштарлық және батылдық, математикаа, физика, информатиканы білу – Computer Science-тағы Құрастырушы мамандығының негізі.