ТИМУР РЫСПЕКОВ МАТЕМАТИК-ПРОГРАММИСТ
NASA ЖӘНЕ MICROSOFT ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖАРЫСТАРЫНЫҢ ЖЕҢІМПАЗЫ
BIG DATA ДЕГЕН НЕ?
Big Data-ны қарапайым сөзбен сипаттауға болады, ол ағылшын тілінен аударғанда «үлкен мәліметтер» дегенді білдіреді
Бір жылда жинақталған 100% ақпараттың 12%-ы ғана өңделеді, ал 88%-ы өңделмейді, құрылымдалмайды.
Яғни, үлкен мәліметтер осы құрылымдалмаған 88% мәліметтерді өңдеуге жұмсалады.
Small data-мен жұмыс істейтін стандартты алгоритмдерге қарағанда, бізге неғұрлым қолайлы болатын математикалық шешімдерді ойлап табу қажет,
яғни белгілі бір мәселенің есептелуін қалай оңтайландыру керек немесе қажетсіз ақпараттарды қалай елемеуге болатынын ойластыру керек.
Себебі, бұл 88%-дың ішінде адамға мүлдем қажетсіз ақпарат бар. Күрделі математикалық есептеулерді көбірек қолдану есептеулерді анағұрлым оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Күрделі математикалық бөлім бағдарламалық бөлімнің өңдеуін анағұрлым жеделдетеді,
сондай-ақ, Big Data статистер үшін керек, адамның белгілі бір тапсырмаларды орындауға қажеттілігін анықтау үшін қажет.
Күрделі математикалық шешімдер есептеулерді анағұрлым оңтайландыруға мүмкіндік береді және бағдарламалық бөліктерді өңдеуді жеделдетеді.
Big data мен Small data арасында көп айырмашылық жоқ. Алайда олардың ерекшеліктері ақпараттарға ықпал ету әдісіне байланысты анықталады.
Small data ақпараттарды өңдеу үшін стандартты алгоритмдерді пайдалана алады, яғни сізге күрделі оңтайландырушы алгоритмдерді ойлап табу қажет емес.
Big data-мен жұмыс істеу үшін сізге математикалық бөлікте де, бағдарламалық жағынан да көбірек еңбектенуге тура келеді.
Мысалы, сіз Фибоначчи санын рекурсия арқылы есептеуіңізге болады. Бұл - келесі элементтерді анықтау үшін алдыңғы екі элементтердің қосындысы.
Немесе сіз түрлі матрицалық көбейтулерді қолдануыңызға болады. Бұл - алдыңғы әдіске қарағанда әлдеқайда жылдам, алайда бұны жүзеге асыру қиындау.
BIG DATA (ағылшын тіл. үлкен, көп мәліметтер) — бұл үш операцияны жүзеге асыруға арналған технологиялардың жиынтығы.
«Стандартты» мәліметтерге қарағанда көлемі үлкен мәліметтерді өңдеу,
Өте үлкен көлемдегі, үнемі көбейе беретін жылдам түскен мәліметтермен жұмыс істеу,
Түрлі аспектілер бойынша құрылымдалған және нашар құрылған мәліметтермен қатарлас жұмыс істеу. Станислав Протасов, ф-м.ғ.к. ЭЖМ ҒЗУ
BIG DATA-ның SMALL DATA-дан ерекшелігі ақпараттарға ықпал ету әдісіне байланысты
SMALL DATA стандартты алгоритмді пайдалануы мүмкін.
BIG DATA анағұрлым "қуатты компьютерлерді" немесе оңтайландырылған алгоритмді қолдануды талап етеді.
Алғаш рет үлкен мәліметтерді талдау туралы шешім шығарған кім?
Ақпараттық технологиялар мен Big Dataның дамуына елеулі үлес қосқан Алан Тьюринг болып табылады.
Ол күрделі есептеулерді талдауға арналған арнаулы компьютерлік жүйені 40-шы жылдары ойлап тапқан.
А.Тьюринг - ақпараттық технология әлемінің Нобелі, яғни Нобель сыйлығына ұқсас сыйлық – А.Тьюринг сыйлығы болып табылады.
Алан Тьюринг алғаш рет күрделі мәліметтерді талдау үшін компьютерлік жүйені пайдалануды ойлап тапқан адам.
Сондай-ақ, осының арқасында ол нацистік ғалымдар жасаған Enigma шифрын бұзған кезде жобаға қатысқан.
Алан Тьюринг – енгізілген мәліметтерді түрлі тапсырмалар бойынша бейімдеуге болатын арнаулы компьютерлік жүйелердің идеясын өмірге тұңғыш әкелген адам.
Сондай-ақ, ол Тьюринг тесті деп аталатын жасанды интеллект тестін ойлап тапқан.
Тьюринг тестінен өте алатын бірінші жүйе нағыз жасанды интеллект деп аталады, ол адамның өзін алмастыра алады.
Қазіргі уақытта Тьюринг тесті бойынша әр түрлі әлемдік корпорациялардың зерттемелері тек алты жастағы адамның деңгейіне жетті.
Және де компьютер адамды толығымен алмастыра алатынын, алмайтынын көрсетуге арналған Тьюринг тестінен олар толық өткен жоқ.
Тьюринг өзінің еңбектерінде негізінен ақпараттық технологияларды пайдаланудың математикалық бөліктеріне назар аударды,
яғни ол компьютерлік жүйелердің түрлі есептеулерді анағұрлым оңтайландыра алатынына және адамның күнделікті қайталанатын тіршілігін жеңілдететініне сенді.
Тьюринг тестінен өте алатын бірінші жүйе нағыз жасанды интеллект деп аталады, ол адамның өзін алмастыра алады.
Келесі жеке тұлғалар - Google корпорациясының негізін қалаушылар Ларри Пейдж бен Сергей Брин болып табылады.
Олардың мәліметтермен, статистикамен өзара жұмыс істеу шешімдері қазіргі таңда әлемді өзгертті.
Бастапқыдан Google және Google жобаларының сериясы тегін болып табылады, яғни Google бағдарламалық жасақтамасын сату арқылы пайда көрмейді.
Алайда олар статистикалық мәліметтерді талдаудан пайда табады, яғни 90-жылдардың аяғынан бастап Google іздеушіні құрастырушылар өз іздеушілерін сатпау,
оның орнына қолданушылар туралы ақпараттар мен статистиканы көбірек жинау туралы шешім қабылдады.
Сол кезде Microsoft-пен қоса көптеген корпорациялар, Google-дың табысқа жететініне сенбеген болатын.
Сергей Брин мен Ларри Пейдж Big Data статистикасын өңдейтін адамның іздеу сұранысы мен ол үшін қажетті ресурстарды жеткізетін, оның ішінде
жарнама, адамның жұмыс істеуіне қолайлы түрлі параметрлерді, яғни адам іздеуін жетілдіретін қолайлы нәтижелерді алуға арналған қызмет көрсету орталығын құрды.
Қазіргі кезде 15 жылдан соң көптеген корпорациялар осы шешімді пайдалана бастады. Алайда Google компаниясы іздеу сұранысын, сондай-ақ интернетті
бейімдеу үшін адамның интернетпен өзара жұмыс істеу әрекетін және адамның мәліметі арқылы нәтижелерді алғаш қолданғандар болып есептеледі.
МАТЕМАТИКА ЖӘНЕ АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ӨЗАРА БАЙЛАНЫСТЫ ЖӘНЕ ӨЗАРА ТӘУЕЛДІ.