АЛМАС ТУЯКБАЕВ инженер, дизайнер, кәсіпкер
«Адам-компьютер өзара әрекеттестігі» мамандығының магистрі
Zero To One Labs компаниясының бас директоры nFactorial Incubator құрылтайшысы
USER EXPERIENCE RESEARCH – Қолданушының мәселелерін қарастыру.
Бұл бөлімде User experience research туралы баяндаймыз.
Пайдаланушының қандай да бір қиындықтары бар болса анықтап,не болмаса қандай мәселелерге тап болатынын байқап,
зерттеуді қалай жүргізуге болатыны туралы сауалдарға жауап береміз.Бірінші сұрақ: «What’s your problem («Сіздің қандай мәселеңіз бар?»).
WHAT’S YOUR PROBLEM? – Сіздің мәселеңіз қандай?
Жақсы дизайнер мәселелерді шешеді, ұлы дизайнер дұрыс мәселелерді анықтайды.
Пайдаланушылардың мәселелерінде біз үшін, шын мәнінде, жаңа нәрсе жасаудың мүмкіндігі бар.
Пайдаланушылар өз мәселелері туралы өте жақсы біледі, бірақ оларды қалай шешу керектігін білмейді.
Ішкі жану қозғалтқышы бар алғашқы автомобильдердің пайда болу тарихын еске түсірейік.
Ең алғашында адамдар көлік жүргізуге қорқатын.Барлығы автомобильдерді жарылуы, тоқтап қалуы мүмкін және қауіпті техникалық өнертабыс деп қорықты.
Бір қызығы – 20 метр жердегі көлікті байқаған адам қаша жөнелді және басқаларын да ескертті, бәрі көліктің өтіп кетуін күтті.
Адамдар «көліктер жақсы, себебі олар біздің ат арбаларымызды ауыстырады» деп ойлаған жоқ.
Бірақ технология өзгеріп отырады, автокөліктер жылқыны алмастыратын көлікке айналды, бірақ бұл бірден болған жоқ, өйткені адамдар өз мәселелерін қалай шешуге болатынын білмеді.
Мәселе мынада, автомобильдер жиі бұзылып, автомобильдің дөңгелектеріне арналмаған жолдармен жүрді.
Жолдарды асфальттау пайда болған кезде, олар автомобиль үшін ыңғайлы болды. Сондай-ақ, жолдардан арбалардың барлығы дереу кетіп, автокөліктер көбейе бастады.
Генри Форд (осы сөзді айтты деп санайды) былай дейді: «Егер мен адамдардан сіздерге не керек деп сұрасам, олар жүйрік ат, жылдам арба керек еді деп жауап берер еді».
Бірақ біз Генри Фордқа адамдардың «Жақсы, бізге автокөлік керек» деп айтпағанын түсінеміз. Өйткені адамдар өз мәселелерін қалай шешу керектігін білмейді.
Сол үшін бұл іске инноваторлар қажет.Инноваторлар – технологияны жақсы түсінетін, бизнестегі мүмкіндіктіерді жақсы білетін және қолданушыға дұрыс шешім ұсынатын адамдар.
ЖАҢАШЫЛДЫҢ ИННОВАТОРДАН АЙЫРМАШЫЛЫҒЫ НЕДЕ?ЖАҢАШЫЛ ИДЕЯЛАРДЫ БЕРЕДІ, ЖАҢА БІЛІМДІ ТҮРЛЕНДІРЕДІ, ОЙЛАП ШЫҒАРАДЫ.
ИННОВАТОР СОЛ ИДЕЯ МЕН ОЙЛАП ТАБЫЛҒАН НӘРСЕНІ АЛҒА БАСҚЫЗЫП, БИЗНЕС ҰЙЫМДАСТЫРЫП, ЯҒНИ НОВАЦИЯДАН КОММЕРЦИЯЛЫҚ СӘТТІ НАРЫҚТЫҚ ӨНІМДІ ЖАСАП ШЫҒАРАДЫ.
Біз аз ғана уақыттың ішінде силикон алқабындағы миллиардтық компания атанып үлгерген қаншама стартапты білеміз
Бұл қалай болды? Себебі олар өз қолданушыларының мәселелерін дұрыс шешті.
Маск та жақсы үлгі көрсетеді. Біз үшін басты нәрсе не?
Біз үшін ең бастысы – біздің қолданушыларымыз жақсы көретін және басқа қолданушыларды тартатын өнім жасап шығару.
Сол кезде біз жақсы user experience, жақсы өнім жасап шығардық және біздің үдерістеріміз user center design деп аталатын тәсілдің айналасында құрылған деп айта аламыз.
USER-CENTERED DESIGN – ҚОЛДАНУШЫҒА БАҒЫТТАЛҒАН ЖОБАЛАУ
Бұл соңғы қолданушылардың қажеттіліктеріне,тілектеріне және өнімді шектеулеріне жобалау үдерісінің әр сатысында үлкен назар аударылатын жобалау стратегиясы мен үдерісі.
Мәселені қалай табуға болады?Ең бастысы өз кеңсеңізде, өз зертханаңызда қалып қоймай, сыртқа шығу керек.
Егер сіз киноға билет брондау жүйесін ойлап тапқыңыз келсе, сізге қаладағы кинотеатры бар барлық сауда орталықтарын аралап шығып,
бір адамға барып «Сіз киноға қаншалықты жиі барасыз?» деп сұрау қажет.Оның «Екі аптада бір, немесе бір бестселлер немесе блокбастер шыққанда барам» деп жауап беруі мүмкін.
Содан кейін сұрай келе оған не маңызды екенін түсінуге тырысыңыз. Бір сәтте екеуіңіздің араңызда осындай феномен бола алады, ол «феномен»-рапорт.
Рапорт – бұл бір адам сізге ашылғанда сіз оған эмоционалды түрде қатты жақын боласыз, сіздің онымен байланысыңыз болады немесе сіз сол адамның өз хикаясын айтып беруін күтесіз.
Ол сізге бір кезде киноға барғысы келгенін, бірақ жарты сағат бойы кезекте тұрғанын, ақыры билет ала алмағанын айтуы мүмкін.
RAPPORT – ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҒЫ БАР АДАМДАРДЫҢ НЕМЕСЕ ТОПТАРДЫҢ БІР-БІРІНІҢ СЕЗІМДЕРІН ЖӘНЕ
ОЙЛАРЫН ТҮСІНЕ АЛАТЫН ТЫҒЫЗ ӘРІ ГАРМОНИЯЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР.ОЛАРДЫҢ АРАСЫНДА ӨЗАРА ТҮСІНУШІЛІК ПАЙДА БОЛАДЫ.
Біз бұдан не түсіне аламыз? Біріншісі - егер сіз қолданушылардың қиындықтарын түсінгіңіз келсе,
алдымен олармен сөйлесу керек, сұхбат алу керек және оны қалай іске асыру қажет?
Сіз сұхбат алған кезде ашық, бинарлы емес сұрақтар қоюға тиіссіз. Ашық сұрақтардың бинарлы сұрақтардан не айырмашылығы бар?
Бинарлы сұрақтар – «Бүгін суық, солай ма, жоқ па» деген формадағы сұрақтар. Сіз сұраған адам да «Иә, жоқ, бүгін суық» деп жауап береді.
Сізде әңгімелесушіні белгілі-бір таңдауға келтіретін жетекші сұрақтар бар.
Сіз «Сіз Астанаға, әлде Алматыға барғыңыз келе ме?» деп сұрайсыз. Жауап беруші адам да жай ғана таңдау жасайды.
ЖАБЫҚ СҰРАҚ. ОҒАН БЕЛГІЛІ-БІР ТҰРҒЫДА ЖАУАП БЕРУГЕ БОЛАТЫНДАЙ ЕТІП ҚҰРЫЛҒАН.
БҰНДАЙ СҰРАҚ ҚОЛДАНУШЫНЫҢ ӨЗІНДІК ОЙЫН, МӘЛІМЕТІ МЕН СЕЗІМДЕРІН ҚОСЫП АЙТАТЫНДАЙ ТОЛЫҚ ЖАУАПҚА МӘЖБҮРЛЕМЕЙДІ.
Ашық сұрақ «Сіздің демалысыңыз үшін қандай қала ең ыңғайлы?» деп қойылады.
Бұнда сіз оған үлкен таңдау бересіз, ол себептерін айтып бере алады. Екінші тәсіл - сіз оның тереңдігін сұрайсыз.Бұл тәсіл «5 «неге» деп аталады.
Сіз сол адамнан «Сіз не үшін киноға келдіңіз» деп сұрасаңыз, ол «Себебі мен жақсы кино көргім келеді» дейді.
«Сіз неге жақсы кино көргіңіз келеді?», «Себебі мен жұмысты ойламай, эмоционалды тұрғыда қуаттанғым келеді»,
«Неге жұмыс туралы ойлағыңыз келмейді?» деген сияқты сұрақтармен түбіне дейін барып, әрқашан инсайт жазып алып отырасыз.
АШЫҚ СҰРАҚ.БЕЛГІЛІ БІР ЖАУАПТЫ БОЛЖАМАЙДЫ.ЖЕКЕ ТҰЛҒА БҰЛ СҰРАҚҚА ӨЗ ОЙЫ БОЙЫНША ЕРКІН ЖАУАП БЕРЕ АЛАДЫ.
ДИЗАЙНЕРГЕ ҚОЛДАНУШЫМЕН СҰХБАТТАСА БІЛУ ӨТЕ МАҢЫЗДЫ,СІЗ ҚОЛДАНУШЫЛАРҒА СҰРАҚ ҚОЮ ТЕХНИКАСЫН ЖАҚСЫ МЕҢГЕРІП АЛСАҢЫЗ,
ӨЗ ӨНІМІЗДІҢ ТАБЫСТЫ БОЛУ МҮМКІНДІГІН АРТТЫРА АЛАСЫЗ.