АЛМАС ТУЯКБАЕВ инженер, дизайнер, кәсіпкер
«Адам-компьютер өзара әрекеттестігі» мамандығының магистрі
Zero To One Labs компаниясының бас директоры nFactorial Incubator құрылтайшысы
ҚОСЫМШАЛАРДЫ ТЕСТІЛЕУДІҢ ҚАҒИДАЛАРЫ
Бұл бөлімде біз Instagram-да, оның кейбір теориялық прототипінде ұсынғымыз келетін функцияларымыздың санын толтырдық.
Және қысқаша айтқанда, біздің қосымшамыз қолданушымыздың қолына түскен кезде оны қалай тестілеуден өткізетіндігіміз туралы сөйлесеміз.
Нooked model-де біз қолданушыларды жүйеде ұстап тұруда оның қандай маңызды модель екенін айттық.
User feed функциясына қайта оралайық, яғни, бұл басқа адамдардың не істеп жатқандығын көрудің мүмкіндігі: қаншалықты әдемі өмір сүріп жатқанын, түрлі тәжірибелерді қалай сезінетінін,
осы немесе басқа жерде болуын немесе бір керемет нәрсені жасағанын көру мүмкіндігі.Біз оны былайша қысқаша сипаттай аламыз.
«Мен Жандоспын және мен достарымның не істеп жатқандарын көргім келеді, өйткені оларға не жазу керектігін түсінгім келеді: мақұлдау немесе мақтану, кейбір жерде сынау.
Бұл қалай жүзеге асады? Мен қосымшаны ашып, басты бетке өтемін (парақшамның негізгі бетінде достарымның не істеп жатқандығы туралы ақпарат бар),
және комментарийлерде басқа адамдарды белгілей аламын, осылайша біздің әлеуметтік қарым-қатынасымыз көбейеді.
Әлеуметтік байланыстар қаншалықты көп болса, бізде лүпіл, пікір алуға да мүмкіндігіміз көп болады. Сөйтіп біз желіде маңыздылыққа ие бола аламыз.
ФУНКЦИЯ EXPLORE – ТАНЫСУ
Біз тағы бір жаңа қызмет қосамыз, ол – explore section.Біз бұны неге жасаймыз?
Біз бұны hook моделінен, яғни desire enginе-нен қарап жасаймыз.
Біз кейде адамға өте қызықты контент беру керек екенін білеміз, сонда оның қосымшаға кіруге себептері көп болады.
«Менің ішім пысты, мен кезекте тұрмын, маған бір нәрсе қолдану керек, қызықты ақпарат керек, маған тезірек мысықтарды көру керек» т.б деген сияқты әдеттері пайда болуы мүмкін.
Сол үшін біз арнайы explore секциясын құрамыз. Ол жерде біз ең көп лүпіл жинаған суреттерді, көп пікір жазылған жазбаларды көре аламыз.
Яғни жазбаның лүпілі мен пікірі неғұрлым көп болса, ол маған да қызық болады.
Осылайша, біз әлі күнге дейін пайдаланушыға қосымшаға кіруге себеп береміз, бізді қолданушыларымыздың инсайттары емес,
біздің «пайдаланушыларға оны қолдануды жиі жиі қолданатындай етіп қалай жасауға болады» деген ойымыз итермелейді.
«Мен Жандоспын, басқа адамдар не істеп жатқанын көріп, кері байланысымды жеткізетін ең қызықты нәрсені көргім келеді».
Мен қосымшаға кіріп, айналамызда немесе бүкіл әлемде барлық қызықтар қайда болатынын таба аламын, оларға лүпіл басып, пікір қалдыруға болады.
NOTIFICATION ФУНКЦИЯСЫ – ХАБАРЛАМА
Біздің desire enginе-ге жұмыс істеуге мүмкіндік беретін келесі функциямыз – натификация. Ол сыртқы триггерлердің жұмыс жасауына көмектеседі.
Профиль біздің біреуді немесе біреудің бізді бақылауы (фолоуға) үшін қажет. Яғни біз сол адамның өмірін қадағалай бастауымыз үшін. Бұл функциялар Instagram көрінісін толықтырады.
ӘКөріп тұрғандарыңыздай, біз бұл күнге дейін ешбір экранды жасамадық, бірақ біз сол экрандарда не болу керектігін ойлап таптық.
Бұл «ок, ол жерде не болады» деген сынды сұрақтарды шешуге мүмкіндік беретін навигация, гайд.
Содан кейін user interface design бөлігі басталады: біз әр экранда барлығын нақтылап салып, батырмаларды орналастырып, ауысымдарды ойластырамыз.
Біз қазір User experience design туралы айттық.Біз өзіміздің қосымшамызды бітірген соң, оны қолданушының қолына берген соң не болады?
Бізге тағы да тестілеу қажет, яғни дизайн үдерісі ол ешқашан бітпейтін, үнемі жалғасып отыратын үдеріс. Сонымен қатар бізде тестілеудің 2 мүмкіндігі бар.
ЭВРИСТИКА МЕН ТЕСТІЛЕУ
Біріншісі эвристикалық талдау деп аталады. Эвристика - қиын сұрақтарға оңай жауап іздеу.
Бұл тестілеуге де қатысты. Nielsen Group дизайнының 10 стандартты қағидасы бар (Nielsen – ол зерттеушінің тегі). Сол жерде мысалдар берілген.
Мысалы, егер қолданушы қателессе, оған қатесін өзі жөндеуіне көмектесу керек, яғни, кейбір жүйелерде «сізде қателік шықты» - деп көрсетіледі.
Жүйе сізге бұны жөндеуге, дұрыстауға мүлдем көмектеспейді. Кейбір жүйелер «қате кетті» деп шығарады.
Экран іске қосылмағанда, ол ең алдымен, интернет жоқ екенін айтады, бізге ештеңе көрсетпейді, бәрі сол жерден жүктеледі.
Ол "wi-fi-ды тексеріңіз немесе интернетке қосылып көріңіз.» -деп шығарады.
Ал егер бұл жай ғана қара экран болса және онда бүкілі бұзылса, адам "Болды, мен қосымшаны бұздым" деп қорқады және бұл қағидалардың бірі.
Басқа қағида - бір нәрсені тану оқуға қарағанда тезірек жұмыс істейді. Бұл нені білдіреді?
Мысалы, кейбір сөзді басып шығарғанда, сізде автокомплит жүйесі жұмыс істейді, яғни сіз мысалы, «арзан macbook табу» сияқты іздеу жұмысын бастайсыз
және соған «macbook pro, macbook air» және т.б. нұсқалары шығады. Содан кейін сізге бәрін ойластырудың қажеті жоқ, сізге кейбір нәрсені ұсынады.
Бір нәрсені тану миға күш түсіруден және түрлі нұсқаларды ойлап табудан гөрі өте тез. Бұл – 2-қағида. Мұндай қағида бұзыла ма, жоқ па?
Фидбектің ең маңызды қағидасы бар. Мобильді әзірлеуде маңызды нәрсе: қандай да бір нәрсе,мәселен, сіз түймешені басқанда видео жүктелу керек еді.
Егер ол бірнеше секундтан аз уақытта жүктелсе, адам 1, 2 секунд күте алады, ештеңе болмайды
Егер бұл амал 3-тен 5 секундқа дейін болса, айналғышты көрсету керек, жүйе қазір бір нәрсе болып жатқанын білетінін көрсету керек.
Қазір болып жатыр, күте тұрыңыз" дейді. Егер бұл ұзағырақ болса, онда progress bar-ды көрсету керек, қанша күту керек екенін көрсету қажет.
Мүмкін адам 10 минут күте алмайтын шығар. Ал ол "бір нәрсе бұзылған, мен жүйені қайта жүктеймін" деп ойлайды.
Осындай 10 қағида бар. Сіз өзіңіздің өніміңізді осы қағидалар бойынша тексере аласыз.
Сізде әрбір оқиғаны көрсететін белгілі бір үлгілер бар, және осының бәрі, сыншылдық, приоритизация сонда жазылған.
Сөйтіп, сізде шамамен эвристикалық талдау болады. 4-5 адам кез келген интерфейсті өте қысқа уақыт ішінде және қымбат емес тестілеуден өткізе алады.
ЯКОБ НИЛЬСЕННІҢ ЮЗАБИЛИТИ-ді БАҒАЛАУДЫҢ 10 ЭВРИСТИКАСЫ ӨЗ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫН ӘЛІ ЖОҒАЛТҚАН ЖОҚ.
Көптеген мамандар өз тәжірибесінде осы тізімді чек-парағы ретінде интерфейсті бағалау бойынша қолданбалы бағдарламалар үшін де, сайттар үшін де пайдаланады.
«Якоб Нильсен. Юзабилитидің 10 эвристикасы», delexp.net
САРАПТАМАЛЫҚ БАҒАЛАУ ӘДІСІ ТЕСТІЛЕУ ӘДІСІНЕ ҚАРАҒАНДА АРЗАН ӘРІ ЫҢҒАЙЛЫ.Сондықтан осы ережелердің
бірқатарын интерфейстерді жобалаумен айналысатын кез келген адам қарастыруы тиіс.
Есіңізде болсын, жақсы юзабилити сізге алға жылжуды қымбат емес етіп істеуге мүмкіндік береді «Якоб Нильсен. Юзабилитидің 10 эвристикасы», delexp.net
2 тәсіл–бұл қымбат тәсіл, сіз зертханалық жағдайда пайдаланушыларды шақырасыз немесе олармен нақты тестілеу өткізесіз, яғни сіз оларға қосымшаны беріп, сыни оқиғаны іздейсіз.
Сыни оқиға дегеніміз не? Мәселен, адам қосымшаны алған жағдайда оның нақты міндеті болады.
Мысалы,қандай да бір табиғат көрінісін суретке түсіру,белгілі бір фильтрді қолдану,локацияны белгілеу және
осыны өз жазылушыларына,сонымен бірге direct message-де өз қызына жіберу.
Мысалы, мынадай тапсырма берілген. Сіз қолданушыларға бұл жүйе ол үшін не істей алатынын түсіндіресіз, бірақ ештеңе көрсетпейсіз.
Жай ғана "міне, сенің міндетің және міне телефон" және "мені осында жоқ деп есептеңіз, мен жай ғана байқаймын" деп айтыңыз.
Сіз оны бақылай бастайсыз және бұл үдеріс сіз usability testing жасайтын эмпирикалық тәсіл болып табылады. Ол сіздің жүйеңізде не болып жатқанын дәл береді.
Егер ол дұрыс жасаса, сыни оқиға да оң нәтижесін береді.
Ол "Бұл өте оңай, мен бәрін жасадым" дейді,ал сыни оқиға теріс болса,"ой, бұл ақымақ нәрсе,мен түймешені таба алмаймын,
қай жерде екенін білмеймін,қай жерде таңдайтынын таба алмаймын» -дейді. Бұл да сыни оқиға, тек теріс.
Сіз осы нәрселерді қадағалайсыз және осы фидбектен кейін өз жүйеңізді жақсарта бастайсыз. User-тестілеу дегеніміздің өзі осы.
USABILITY TESTING – ЭРГОНОМИКАЛЫҚ ТЕКСЕРІС
Бұл пайдаланушының интерфейсті пайдаланудағы ыңғайлылығын бағалау әдісі. Тестілеуші-сынаушы ретінде қолданушылар шақырылады.
Қорытынды жиынтықтау олардан алынған пікірлер негізінде жиналады.
Осы бөлімді, яғни жалпы дизайн үдерісі туралы дәрісті қысқаша аяқтаймыз. Келесі бөлімде біз жақсы дизайнер болу, оны қайда және қалай үйренуге болады,
және дизайнер немен айналысады, таңертеңнен кешке дейін күні қалай өтеді деген сұрақтарға жауап беретін боламыз.
СОҢҒЫ ҚОЛДАНУШЫЛАРДЫҢ ҚОЛЫНА ТҮСПЕЙ ТҰРЫП, ӨНІМДІ ФОКУС-ГРУППАДА МІНДЕТТІ ТҮРДЕ ТЕСТІЛЕУДЕН ӨТКІЗУ ҚАЖЕТ.
БҰЛ ТЕРІС СЫНИ ОҚИҒАЛАРДАН ҚҰТЫЛУҒА КӨМЕКТЕСЕДІ.