ТӨРЕГЕЛДІ ШАРМАНОВ ГИГИЕНИСТ-НУТРИЦИОЛОГ, ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ТАҒАМТАНУ АКАДЕМИЯСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ
ӨСІМДІК МАЙЫ: АҢЫЗ БЕН АҚИҚАТ
Майлы тағамдарға байланысты өте қызықты пікір қалыптасқан. Әдетте көп қанықпаған май қышқылдарын тамақтануда таптырмайтын фактор ретінде бағалайды.
Өсімдік майлары, сұйық майлары қолжетімді болып саналады. Біз соңғы кездері бұл майлардың осылайша түрлінше бағаланатыны туралы мәселені белсеңді түрде қолға алдық.
Өсімдік тектес сұйық, майлы қышқылдарға басымдық беру дұрыс па, ақталды ма?
Сөйтсек, қателік бар болып шықты. Шамамен 60 жасқа дейін өсімдік майларының 70-80%-ы жақсы сіңеді.
Одан әрі адамның жасы ұлғайған сайын сіңуі нашарлайды екен. Әдетте диетологияда сұйық өсімдік майлары пайдалы деп саналатыны даусыз. Алайда шындығында олай емес.
60-жастан кейін өсімдік майларының адам ағзасына сіңуі нашарлайды.
Линолды, линолен қышқылы сияқты көп қанықпаған май қышқылдары ағзаға барғанда гамма-қатынас жасап, гаммалинол қышқылына айналу керек.
Ол үшін арнайы дельта-6-десатураз ферменті бар.
Ол линолен қышқылын гамма-түрге айналдырады. Тек айналған, ферменттелген формада ғана көп қанықпаған қышқылдар сіңіп, пайдалы әсер етеді.
Линол қышқылы соңғы гамма-линол қышқылы мен арахид қышқылына айналу салдарынан
ағза қажеттілігін гамма-линол қышқылы мен арахид қышқылы арқылы қанағаттандырады.
Ал 60 жастан кейін бұл фермент тозады. Егер де көп қанықпаған май қышқылдары келесі формаға айналмаса, олар агрессивті түрде ағзаға өте жағымсыз әсер етеді.
Линол және линолен қышқылдарының сіңуі ерекше фермент дельта 6-десатураз қатысуына тәуелді.
Оның адам ағзасындағы саны жас ұлғайған сайын кемиді.
Сондықтан да қандай жас шамасы туралы айтып тұрғанымызды, келесі формаға айналдыратын фермент адам ағзасында жеткілікті ма, әлде жоқ па, оны да ескеруіміз керек.
Қой, сиыр еті көп қанықпаған май қышқылдарына жұтаң. Жылқы еті, балық тағамдары: олардың құрамындағы майлар ағза қажеттіліктеріне жауап береді,
майлар бір формадан екіншісіне айналуды қажет етпейді, олар дайын күйде гамма-формада, әсіресе жылқы етінде кездеседі. Жылқы етінің ерекшелігі осында.
ӨСІМДІК МАЙЫ Көп қанықпаған өсімдік майларының сіңуі жас ұлғайған сайын нашарлайды.
60-жастан кейін тағамдарды тұтынуда көп қанықпаған май қышқылдарының жетіспеушілігін толтыру керек,
олар айтылған өнімдердің құрамында кездеседі, яғни оларды ерекше ферменттерге айналдырудың қажеті жоқ.